Dienende bestuurders of dwarsliggende Donners?

Het programma is rijkelijk gevuld met allerhande personen uit de praktijk en wetenschap. Naast wetenschappers, journalisten, gebruikers en topjuristen, zullen ook de Nationale Ombudsman, de Landsadvocaat en diverse politici hun opwachting maken. Er is ruime gelegenheid voor debat met de zaal om daadwerkelijk pijnpunten te inventariseren en lering te trekken uit de praktijk. Dit helpt niet alleen de kennis te verhogen, maar moet uitmonden in conclusies die een toegevoegde waarde hebben bij het debat over het al dan niet aanpassen van de Wob.

De Right To Know Day wordt ieder jaar op 28 september in veel landen georganiseerd om stil te staan bij het belang bij de toegang tot informatie. In Nederland werd de dag vorig jaar voor het eerst georganiseerd door onderzoeksjournalist Brenno de Winter. Voor de editie van dit jaar is de samenwerking gezocht met de vakgroep Bestuursrecht & Bestuurskunde van de Rijksuniversiteit Groningen om de dag gezamenlijk op te pakken. De dag wordt verder ondersteund door de Nederlandse Vereniging van Journalisten, het Persvrijheidsfonds, de Belgisch-Nederlandse Vereniging van Onderzoeksjournalisten (VVOJ), Stichting Vrijschrift en Stichting ‘Dat Zou Jij Wel Willen Weten’.

De datum voor de bijeenkomst is gelukkig, omdat de Commissie Binnenlandse Zaken in de Tweede Kamer op 29 september een hoorzitting organiseert waar veel van de sprekers bevraagd zullen worden over hun ervaring met de Wob.                                                                    

Deelname kost €75 inclusief BTW en dekt de kosten. Voor studenten ligt de prijs op €12,50 inclusief BTW. De dag is nadrukkelijk niet bedoeld voor het maken van winst. Overgebleven geld zal worden ingezet voor projecten die nieuwsgaring en de toegang tot informatie versterken. Dit zal door Stichting Vrijschrift worden beheerd.

Met meer gevoel voor drama dan goede smaak koos de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de dag van de persvrijheid voor de aankondiging dat hij overmatig gebruik door journalisten van de Wet openbaarheid van bestuur aan banden wil leggen. In dat verband maakte hij de opmerking:

“Openbaarheid heeft primair betrekking op de
uitkomst, maar slechts beperkt op de
totstandkoming van besluiten. Het is met
besluiten zoals Bismarck ooit over wetten
opmerkte: ‘Wetten zijn als worstjes. Je kunt
maar beter niet zien hoe ze gemaakt zijn’.”

- Piet Hein Donner

De gelijkstelling besluit, wet en worst brengt ons binnen het terrein van mijn bevoegdheid in deze columns. De VAR heeft mij de VAR-Michielsprijs toegekend voor het ontwikkelen van een nieuw domein van bijzonder bestuursrecht in Nederland: het levensmiddelenrecht. Ik ben de VAR bijzonder erkentelijk voor deze erkenning van het werk van de Law and Governance Group aan Wageningen Universiteit.

[...]

De door onze minister gekozen uitdrukking roept het beeld op van een gang van zaken bij het voortbrengen (van besluit, wet en worst) die dermate onsmakelijk is dat men er onpasselijk van zou worden als men er het fijne van wist. In zulk een situatie lijken mij in beginsel twee wegen open te staan: de blik afwenden en gaan slapen zoals in het aan Bismarck toegeschreven citaat aan de burger wordt aanbevolen, of de koe bij de horens vatten.

[...]

Professor Bernd van der Meulen (spreker op het congres) schreef een erg vermakelijke column naar aanleiding van de plannen van de heer Donner om de openbaarheid van bestuur in te perken. De volledige tekst is hier te lezen.

Aanleiding van dit congres is een onderzoek, uitgevoerd door de vakgroep Bestuursrecht in opdracht van de NVJ, om de ervaringen van journalisten bij het vergaren van informatie door de overheid in kaart te brengen. Doel van dit congres is: in een wetenschappelijke omgeving praten en discussiëren over de openbaarheid in Nederland en de invloeden daarop uit de internationale rechtsorde, zoals het Verdrag van Tromsø en de richtlijn hergebruik van de Europese Commissie. We richten er met dit congres op, een ontmoeting op te zetten van de praktijk van journalisten, hergebruikers en bestuursorganen in het huis van de wetenschap. Zo wordt dit congres een ontmoetingsplaats op een neutraal terrein. Vandaar ook deze unieke samenwerking.

We kunnen de medewerking van de volgende sprekers en workshopleiders aankondigen:

Voorzitter

De heer prof. drs. J. (Jacques) Wallage, Bijzonder Hoogleraar Integratie en Openbaar Bestuur aan de Rijksuniversiteit Groningen en voorzitter van de Raad  voor het Openbaar Bestuur (ROB).

Sprekers:

De heer dr. A.F.M. (Alex) Brenninkmeijer is  door de Tweede Kamer der Staten-Generaal benoemd tot Nationale ombudsman. Hij vervult dit ambt vanaf 1 oktober van dat jaar. Daarvoor was hij (onder meer) vanaf 1995 tot en met 2005 hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden.

De heer mr. dr. (Eric)  Daalder is als advocaat werkzaam bij het kantoor Pels Rijcken te Den Haag. Het openbaar bestuur speelt in nagenoeg alle door hem behandelde zaken een rol. Daarbij treedt hij voornamelijk op voor bestuursorganen van de rijksoverheid en decentrale overheden en verschillende zelfstandige bestuursorganen. Bijzondere belangstelling heeft hij voor vraagstukken van bestuurlijke integriteit en voor het gebruik van en toegang tot overheidsinformatie, een onderwerp waarop hij in 2005 promoveerde en waarover hij in 2011 een Handboek heeft gepubliceerd.

Mevrouw mr . M. (Mariko) Peters, is sinds 30 november 2006 lid van de Tweede Kamerfractie van GroenLinks. Aanvankelijk was zij advocaat en daarna ambtenaar van Buitenlandse Zaken. In de Tweede Kamer houdt zij zich bezig met buitenlandse zaken, media en cultuur en openbaarheid van bestuur. Zij werkt aan een initiatiefwet voor de vrijheid van informatie en een nieuwe Wob.

De heer prof. B.M.J.(Bernd)  van der Meulen is hoogleraar recht en bestuur aan de Universiteit van Wageningen. In 2006 stelde hij in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties het Voorontwerp Algemene wet overheidsinformatie op.

De heer mr. M. (Marc) de Vries, jurist expert op het gebied van recht en open data. Eerder wendde hij zijn juridische kennis en bedrijfseconomische achtergrond aan als onderzoeker bij de universiteit van Tilburg en als partner van Zenc, onderzoek- en adviesbureau in onderwijs en overheid. In 2005 begon hij voor zichzelf en richtte Citadel Consulting op, een rechtskundig adviesbureau in Den Haag.

Workshopleiders:

De heer prof. mr. dr. L.J.A. (Leo) Damen was tot september 2006 hoogleraar bestuursrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen.  Daarnaast is hij onder andere lid van de commissie wetgeving algemene regels van bestuursrecht; raadsheer-plaatsvervanger in de Centrale Raad van Beroep en rechter-plaatsvervanger in de rechtbank Groningen.

De heer dr. ir. B. (Bastiaan) van Loenen, senior onderzoeker aan de Universiteit in Delft, heeft als voornaamste onderzoeksgebied ‘hergebruik van overheidsinformatie’ en de ‘beoordeling van het succes van geografische informatie infrastructuren, waaronder INSPIRE’.

Mevrouw mr. E. (Eline) Zeilmaker is landelijk Wob coördinator van de politie.

De heer dr. M. (Michiel) Herweijer, per 1 september directeur van de Noordelijke Rekenkamer, was hoogleraar Bestuurskunde en universitair docent aan de vakgroep Bestuursrecht en Bestuurskunde van de Faculteit Rechtsgeleerdheid in Groningen.

De heer mr. T. (Thomas) Bruning is algemeen secretaris van het bestuur van de Nederlandse Vereniging voor journalisten.

De heer mr. A. (Arthur)  Maandag was tot eind 2008 redacteur bij Haarlems Dagblad. Bij deze krant was Maandag de centrale figuur bij het gebruik van de Wob. Haarlems Dagblad bouwde met  Wob-zaken een reputatie op. Arthur Maandag werkt thans als zelfstandig. Hij is onder meer medewerker van Villamedia en verantwoordelijk voor het Wob-dossier dat op deze NVJ-website is te raadplegen.

Mr. P. (Pieter) de Groot, Ministerie van Veiligheid en Justitie, Functionaris voor de gegevensbescherming en coördinator Wob.

Dr. mr. C.N.J.  (Kees) de Vey Mestdagh, hoofd Centrum voor Recht en ICT van de Rijksuniversiteit Groningen.

Deel 1:

Deel 2: